Tijdens het lezen van een thriller moet de adrenaline zo zeer door je bloed gieren dat je tot laat in de nacht wakker blijft tot je weet hoe het afloopt. Om dat bij een lezer te veroorzaken, houdt een schrijver van spannende boeken bepaalde vuistregels in de gaten. Vier daarvan wil ik in deze blog onthullen, als tips voor beginnende schrijvers.

1: Zet het probleem centraal in plaats van de gebeurtenissen
In al die jaren dat ik schrijfles geef, kom ik steeds weer die misvatting tegen dat een verhaal een serie gebeurtenissen is. Je kent vast wel die ‘en toen en toen en toen’-verhalen die je klasgenootjes vroeger na de zomervakantie vertelden op verzoek van de juf. Dat zijn misschien wel registraties van gebeurtenissen, maar nog geen verhalen. Het wordt pas een verhaal als het ergens grandioos misgaat.

2: Bouw de spanning op in plaats van de actie te vergroten
Een verhaal is in wezen gebouwd op spanning, en spanning is het gevolg van een onvervuld verlangen. Dát verklaart uiteindelijk waarom je een boek maar niet weg kunt leggen. Bedenk als schrijver dus voortdurend hoe je die spanning kunt verhogen. Nog maar weer een wilde achtervolging toevoegen aan je plot heeft geen zin als de lezer zich niet afvraagt wat het personage werkelijk drijft.

3: Geef de lezer wat hij wil, of iets nog beters
Een goede thriller is zowel geloofwaardig als verrassend. Steeds wanneer een personage iets ongeloofwaardigs doet, verliest de lezer een beetje vertrouwen in de verteller. Maar als het personage alleen maar doet wat voor de hand ligt, raakt de lezer teleurgesteld. In dit spanningsveld zoekt een goede schrijver naar de perfecte balans. Doorslaan naar een van de twee uitersten is fataal voor het eindresultaat.

4: Creëer zowel een intern als een extern probleem
In een goed verhaal kampt de hoofdpersoon met twee soorten problemen. Het interne probleem is een vraag waarop hij een antwoord moet zien te vinden, het externe probleem moet gewoon worden opgelost. Als schrijver is het jouw taak om het je personage eerst zo moeilijk mogelijk te maken. Als er maar één soort probleem speelt, kan het boek nooit diep genoeg gaan en zal de lezer voortijdig afhaken.

Breng deze vuistregels in praktijk en je zult zien dat je verhalen meteen een hoger niveau bereiken. En wees niet verbaasd als je lezers komen aankloppen met de vraag naar meer!

‘Zetten jouw thrillers lezers niet juist aan tot geweld?’ Die vraag krijg ik van tijd tot tijd. De manier waarop ik geweld beschrijf, zou mensen op verkeerde ideeën kunnen brengen, is de gedachte daarachter. In deze blog wil ik dat bestrijden.

Fout 1: geweld stilzwijgend aanvaarden
De wereld waarin wij leven lijkt soms wel immuun voor geweld. Volgens mij komt dit doordat het in de media vaak klakkeloos wordt aangenomen. Denk aan een tv-serie waarin iemand wordt neergeschoten en in elkaar zakt. Vaak is dat einde verhaal. Je ziet geen bloed, niemand rouwt om de overledene, we gaan gewoon over naar de reclame en daarna wordt het misdrijf opgelost.

Ook het nieuws doet daaraan mee. Neem bijvoorbeeld de volgende krantenkop: 62 doden in Irak door zelfmoordterrorist. Wie krijgt daar nog de koude rillingen van? Wie moet ervan huilen? Niemand. Maar zie je het peutertje met granaatscherven in zijn gezicht, de wanhopige weduwen, de lichamen op straat, dan komt het bericht ineens wel hard aan – zoals het zou moeten.

Fout 2: geweld verheerlijken
Een andere manier om de ware betekenis van geweld te bagatelliseren, is door het op een voetstuk te plaatsen. Hoe gewelddadiger, hoe beter, lijkt dan het motto. De seriemoordenaar is een interessant personage. En omdat we de neiging hebben om iemand die we bewonderen na te doen, geloof ik dat films, boeken en computergames die zich aan deze fout schuldig maken, inderdaad mensen kunnen aanzetten tot geweld.

Mijn aanpak: oorzaak en gevolg koppelen
Bovenstaande visies op geweld hebben niets met de werkelijkheid te maken. De dood raakt ons diep, want het leven is niet iets vanzelfsprekends. In mijn boeken wil ik laten zien hoe onze wereld echt in elkaar steekt. Ik portretteer geweld niet zonder emoties: ik laat zien dat mensenlevens waardevol zijn en wil dat de lezer geraakt wordt wanneer een onschuldig iemand overlijdt. Voor mij is de manier om dat doel te bereiken: het ware gezicht van het kwaad laten zien en tegelijkertijd de gevolgen blootleggen. Zo wil ik lezer niet aanzetten tot geweld – integendeel. Ik laat zien hoe afschuwelijk het is, zodat je ervan gruwelt en ertegen ten strijde trekt.

Wie ik ben
In deze eerste blog zal ik mij even voorstellen. Ik ben Steven James: verhalenverteller, vader, dichter, boomhutbouwer, schrijver, echtgenoot, dagdromer, vriend van Jezus, wandelaar, en grote fan van Mexicaanse kipgerechten.

Op dit moment werk ik onder andere aan mijn thrillerserie over FBI-agent Patrick Bowers. In Nederland zijn nu de eerste twee delen verschenen: De pion en De toren, en als het aan mij ligt maak ik het hele schaakbord af!

In mijn boeken jaagt hoofdpersoon Patrick Bowers op seriemoordenaars en andere criminelen. Soms vinden mensen dat ik daarin te ver ga. Daar wil ik graag een uitleg bij geven.

Waarom ik over het kwaad schrijf
Iemand die zoekt naar een preek in de vorm van een roman, kan mijn boeken maar beter overslaan. Ik bouw mijn verhaal niet op rondom het antwoord op een levensvraag, maar rondom het element spanning. Waarom zou een ‘christelijk boek’ expliciet over God en geloven moeten gaan? De verhalen die Jezus zelf vertelde, bevatten helemaal geen bekeringsscènes. En in het Bijbelboek Esther komt de naam van God geen één keer voor.

Anderen vinden een boek pas ‘christelijk’ als er geen ‘rare dingen’ in voorkomen, zoals geweld. Maar het Oude Testament beschrijft moorden, onthoofdingen, verkrachtingen et cetera tot in de gruwelijke details – volgens mij om ons te laten zien hoe diep mensen kunnen zinken, en hoe ver God is gegaan om ons daarvan te redden.

Dat is precies wat ik met mijn thrillers beoog. Ik probeer niemand aan te zetten tot geweld of om iets te verheerlijken wat God juist verafschuwt. Maar ik zet ook geen oogkleppen op voor de gevallen wereld waarin we leven. Tegen die duistere achtergrond is het juist zo bijzonder om wél in vrijheid te mogen leven en, nog mooier, te weten dat je God mag kennen.

Blijf openstaan voor die vreugde!